Ο Απόλυτος Οδηγός: Οι Βασικοί Κανόνες του Σκακιού για Αρχάριους

Το σκάκι παίζεται από δύο αντιπάλους σε έναν τετράγωνο πίνακα, τη σκακιέρα, η οποία αποτελείται από 64 μικρότερα τετράγωνα (32 ανοιχτόχρωμα, τα οποία ονομάζουμε «λευκά» και 32 σκουρόχρωμα, τα οποία ονομάζουμε «μαύρα»).

Ο Κανόνας του Λευκού Τετραγώνου στα Δεξιά

Το πρώτο και συχνότερο λάθος που κάνουν οι αρχάριοι είναι το λάθος στήσιμο του πίνακα. Για να τοποθετήσετε σωστά τη σκακιέρα ανάμεσα σε εσάς και τον αντίπαλό σας, υπάρχει ένας απαράβατος κανόνας: το κάτω δεξιά τετράγωνο της σκακιέρας (όπως την κοιτάζει ο κάθε παίκτης) πρέπει να είναι ΠΑΝΤΑ λευκό.

«Λευκό στα δεξιά, η μάχη ξεκινά»

Η Τοποθέτηση των Κομματιών

Κάθε παίκτης ξεκινά με 16 κομμάτια. Ο ένας έχει τον λευκό στρατό και ο άλλος τον μαύρο. Ο στρατός αποτελείται από: 1 Βασιλιά, 1 Βασίλισσα, 2 Πύργους, 2 Αξιωματικούς, 2 Ίππους και 8 Πιόνια.

• Στη δεύτερη γραμμή (μπροστά σας) μπαίνουν παρατεταγμένα και τα 8 πιόνια σας σαν ασπίδα προστασίας.
• Στις δύο γωνίες της πρώτης γραμμής μπαίνουν οι Πύργοι.
• Δίπλα στους Πύργους μπαίνουν οι Ίπποι.
• Δίπλα στους Ίππους μπαίνουν οι Αξιωματικοί.
• Η Βασίλισσα στο χρώμα της! Αυτός είναι ο δεύτερος χρυσός κανόνας στο στήσιμο. Η Λευκή Βασίλισσα τοποθετείται στο κεντρικό λευκό τετράγωνο που έχει απομείνει, και η Μαύρη Βασίλισσα στο κεντρικό μαύρο τετράγωνο (έτσι οι δύο Βασίλισσες «κοιτάζονται» η μία απέναντι από την άλλη).
• Ο Βασιλιάς καταλαμβάνει το τελευταίο, κενό τετράγωνο δίπλα στη Βασίλισσα.

Κάθε κομμάτι στο σκάκι έχει τον δικό του, μοναδικό τρόπο κίνησης. Δεν μπορούν να πάνε όπου θέλουν. Επίσης, όλα τα κομμάτια (εκτός από τον Ίππο) δεν μπορούν να «πηδήξουν» πάνω από άλλα κομμάτια. Αν στον δρόμο τους βρεθεί δικό τους κομμάτι, η κίνησή τους σταματάει εκεί. Αν βρεθεί αντίπαλο κομμάτι, μπορούν να το «αιχμαλωτίσουν» (να το «φάνε»), βγάζοντάς το από τη σκακιέρα και καταλαμβάνοντας το τετράγωνό του.

Ας δούμε αναλυτικά τις κινήσεις στο σκάκι, ξεκινώντας από το ισχυρότερο κομμάτι και καταλήγοντας στο πιο αδύναμο πιόνι:

♛ Η Βασίλισσα (Ντάμα) Αξία: 9

Είναι το πιο ισχυρό, επικίνδυνο και ευέλικτο κομμάτι πάνω στη σκακιέρα. Η Βασίλισσα μπορεί να κινηθεί σε οποιαδήποτε ευθεία γραμμή (οριζόντια, κάθετα, αλλά και διαγώνια) για όσα τετράγωνα επιθυμεί, αρκεί να μην εμποδίζεται από άλλο κομμάτι στον δρόμο της. Συνδυάζει ουσιαστικά τις κινήσεις του Πύργου και του Αξιωματικού. Αν χάσετε τη Βασίλισσά σας χωρίς να πάρετε σε αντάλλαγμα την αντίπαλη, η παρτίδα συνήθως είναι χαμένη.

♜ Ο Πύργος Αξία: 5

Ο Πύργος κινείται σε ευθείες γραμμές, οριζόντια (δεξιά - αριστερά) και κάθετα (πάνω - κάτω) για όσα τετράγωνα επιθυμεί. Είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό κομμάτι (λέγεται «βαρύ» κομμάτι), το οποίο αποκτά τη μέγιστη δύναμή του όταν ανοίγουν γραμμές (όταν δηλαδή δεν υπάρχουν πιόνια να του κλείνουν τον δρόμο) ή όταν συνεργάζεται με τον άλλον Πύργο στην ίδια ευθεία.

♝ Ο Αξιωματικός Αξία: 3

Ο Αξιωματικός κινείται αποκλειστικά διαγώνια (σε σχήμα Χ), για όσα τετράγωνα επιθυμεί. Επειδή κινείται μόνο διαγώνια, ένας Αξιωματικός που ξεκινάει σε λευκό τετράγωνο, θα παραμείνει σε λευκά τετράγωνα για όλη την υπόλοιπη παρτίδα. Γι' αυτό, κάθε παίκτης έχει δύο Αξιωματικούς: έναν «Λευκοτετράγωνο» και έναν «Μαυροτετράγωνο». Πρέπει να συνεργάζονται για να ελέγχουν όλη τη σκακιέρα!

♞ Ο Ίππος (Άλογο) Αξία: 3

Ο Ίππος είναι το πιο ιδιαίτερο και «μαγικό» κομμάτι στο σκάκι! Η κίνησή του μοιάζει με το κεφαλαίο γράμμα «Γ». Συγκεκριμένα, κινείται δύο τετράγωνα σε μια κατεύθυνση (πάνω, κάτω, δεξιά ή αριστερά) και μετά στρίβει ένα τετράγωνο στο πλάι. Το απόλυτο πλεονέκτημα του Ίππου είναι ότι είναι το ΜΟΝΑΔΙΚΟ κομμάτι που μπορεί να πηδήξει πάνω από άλλα κομμάτια, δικά του ή αντίπαλα, σαν να μην υπάρχουν! Προσοχή όμως: ο Ίππος αιχμαλωτίζει (τρώει) μόνο το κομμάτι που βρίσκεται στο τετράγωνο που θα ΠΡΟΣΓΕΙΩΘΕΙ, και όχι όσα πήδηξε από πάνω.

♟ Το Πιόνι (Στρατιώτης) Αξία: 1

Τα πιόνια είναι η «ψυχή του σκακιού». Οι κανόνες τους είναι πολλοί και συγκεκριμένοι:

• Κινούνται μόνο μπροστά, ένα τετράγωνο τη φορά.
• Ποτέ δεν πάνε προς τα πίσω! (Είναι τα μόνα κομμάτια που δεν μπορούν να υποχωρήσουν. Κάθε κίνηση πιονιού είναι μια μόνιμη δέσμευση).
• Στην πρώτη τους κίνηση, και μόνο τότε, κάθε πιόνι έχει το δικαίωμα (αν θέλει ο παίκτης) να κινηθεί δύο τετράγωνα μπροστά αντί για ένα.
• Πώς αιχμαλωτίζουν (τρώνε): ενώ κινούνται ευθεία μπροστά, δεν μπορούν να φάνε το κομμάτι που είναι ακριβώς μπροστά τους! Αν ένα κομμάτι βρεθεί ακριβώς μπροστά τους, το πιόνι «μπλοκάρεται». Τα πιόνια αιχμαλωτίζουν τον αντίπαλο ΜΟΝΟ διαγώνια (ένα τετράγωνο λοξά προς τα εμπρός).

♚ Ο Βασιλιάς Αξία: Ανεκτίμητος

Ο Βασιλιάς είναι το πιο σημαντικό, αλλά ταυτόχρονα το πιο αργό και ευάλωτο κομμάτι. Μπορεί να κινηθεί σε οποιαδήποτε κατεύθυνση (οριζόντια, κάθετα, διαγώνια) αλλά μόνο ένα τετράγωνο τη φορά. Επιπλέον, ο Βασιλιάς ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ να κινηθεί σε τετράγωνο όπου κινδυνεύει να αιχμαλωτιστεί (απαγορεύεται δηλαδή να βάλει τον εαυτό του σε Σαχ). Επίσης, δύο αντίπαλοι Βασιλιάδες δεν μπορούν ποτέ να έρθουν δίπλα-δίπλα (πρέπει πάντα να υπάρχει ένα κενό τετράγωνο ανάμεσά τους).

Οι περισσότεροι αρχάριοι μαθαίνουν τις απλές κινήσεις, αλλά μπερδεύονται στους τρεις «ειδικούς» κανόνες του παιχνιδιού. Ας τους εξηγήσουμε αναλυτικά και με απόλυτη σαφήνεια:

1. Η Προαγωγή Πιονιού (Pawn Promotion)

Τι συμβαίνει αν ένα μικρό, ταπεινό πιόνι καταφέρει να διασχίσει όλη τη σκακιέρα, να επιβιώσει και να φτάσει στην τελευταία, 8η γραμμή του αντιπάλου; Ανταμείβεται! Μόλις ένα πιόνι πατήσει το τελευταίο τετράγωνο, ο παίκτης είναι υποχρεωμένος να το «προάγει», δηλαδή να το αντικαταστήσει αμέσως με ένα οποιοδήποτε κομμάτι του ίδιου χρώματος, εκτός από Βασιλιά (και φυσικά δεν μπορεί να παραμείνει πιόνι).

Κατά κανόνα, το πιόνι μετατρέπεται σε Βασίλισσα, καθώς είναι το ισχυρότερο κομμάτι. Αυτό σημαίνει ότι ένας παίκτης μπορεί να αποκτήσει δύο, τρεις, ή και περισσότερες Βασίλισσες στη σκακιέρα ταυτόχρονα! Σε σπάνιες περιπτώσεις στρατηγικής (για να αποφύγουμε ένα «Πατ»), ο παίκτης μπορεί να επιλέξει να το κάνει Πύργο ή Ίππο ή Αξιωματικό (η λεγόμενη «Υποπροαγωγή»).

2. Το Ροκέ (Castling)

Το Ροκέ είναι η μοναδική κίνηση στο σκάκι όπου ο παίκτης μπορεί να κινήσει δύο κομμάτια του ταυτόχρονα! Στόχος του Ροκέ είναι διπλός: να βάλει τον Βασιλιά σε μια ασφαλή γωνία και να βγάλει τον Πύργο γρήγορα στο κέντρο της μάχης.

Υπάρχει το Μικρό Ροκέ (προς την πλευρά που αρχικά καθόταν ο Βασιλιάς) και το Μεγάλο Ροκέ (προς την πλευρά της Βασίλισσας). Πώς γίνεται: ο παίκτης πιάνει ΠΡΩΤΑ τον Βασιλιά, τον μετακινεί 2 τετράγωνα δεξιά ή αριστερά προς το μέρος του Πύργου, και έπειτα πιάνει τον Πύργο και τον περνάει ΑΚΡΙΒΩΣ από την άλλη πλευρά του Βασιλιά, δίπλα του.

Αυστηρές προϋποθέσεις για να επιτρέπεται το Ροκέ:

1. Δεν πρέπει να έχει κινηθεί ΠΟΤΕ προηγουμένως στην παρτίδα ο Βασιλιάς.
2. Δεν πρέπει να έχει κινηθεί ΠΟΤΕ προηγουμένως ο συγκεκριμένος Πύργος.
3. Τα τετράγωνα ανάμεσα στον Βασιλιά και τον Πύργο πρέπει να είναι άδεια.
4. Ο Βασιλιάς να ΜΗΝ βρίσκεται σε «Σαχ» εκείνη τη στιγμή.
5. Το τετράγωνο από το οποίο περνάει, ή το τετράγωνο στο οποίο καταλήγει ο Βασιλιάς, δεν πρέπει να απειλείται από αντίπαλο κομμάτι (δεν μπορεί ο Βασιλιάς να «περάσει» μέσα από πυρά).

3. Εν Διελεύσει (En Passant)

Ο πιο παρεξηγημένος κανόνας στην ιστορία του σκακιού! Προέρχεται από τα γαλλικά (En Passant σημαίνει «περνώντας»). Εφευρέθηκε τον 15ο αιώνα όταν προστέθηκε ο κανόνας που επιτρέπει στα πιόνια να κάνουν 2 βήματα στην πρώτη τους κίνηση. Για να μην μπορεί ένα πιόνι να «δραπετεύσει» και να προσπεράσει δειλά-δειλά τα αντίπαλα πιόνια, θεσπίστηκε το «Εν Διελεύσει».

Πώς λειτουργεί:

• Έχετε ένα λευκό πιόνι που έχει φτάσει βαθιά, στην 5η γραμμή.
• Ο αντίπαλός σας (τα μαύρα), έχει ένα πιόνι σε διπλανή στήλη (αριστερά ή δεξιά του δικού σας), το οποίο ΔΕΝ έχει κινηθεί ακόμα (είναι στην 7η γραμμή).
• Τα μαύρα παίζουν το πιόνι τους δύο τετράγωνα μπροστά (προσπαθώντας να σας προσπεράσουν) και έρχονται να σταθούν ακριβώς δίπλα (στα πλάγια) στο δικό σας πιόνι.
• Τότε, ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΑΜΕΣΩΣ ΕΠΟΜΕΝΗ ΚΙΝΗΣΗ, το λευκό σας πιόνι μπορεί να αιχμαλωτίσει το μαύρο, σαν το μαύρο να είχε κάνει μόνο ένα βήμα! Το λευκό σας πιόνι πηγαίνει διαγώνια εμπρός (στο τετράγωνο που μόλις «πήδηξε» το μαύρο) και αφαιρείτε το μαύρο πιόνι από τη σκακιέρα.

Το σκάκι δεν τελειώνει όταν κάποιος «φάει» τον Βασιλιά. Στην πραγματικότητα, ο Βασιλιάς δεν αφαιρείται ποτέ από τη σκακιέρα. Το παιχνίδι τελειώνει όταν ο Βασιλιάς βρεθεί σε αδιέξοδο, το λεγόμενο «Ματ».

1. Τι είναι το ΣΑΧ (Check)

Όταν ένα κομμάτι σας απειλεί άμεσα να «φάει» τον αντίπαλο Βασιλιά στην επόμενη κίνηση, λέμε ότι κάνετε «Σαχ». Αντιστρόφως, αν δεχτείτε εσείς Σαχ, είστε ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ να αντιδράσετε άμεσα για να σώσετε τον Βασιλιά σας. Υπάρχουν 3 (και μόνο 3) τρόποι για να γλυτώσετε από ένα Σαχ:

• Φυγή: κουνάτε τον Βασιλιά σε ένα διπλανό, ασφαλές τετράγωνο.
• Κάλυψη (Μπλοκάρισμα): βάζετε ένα δικό σας κομμάτι ανάμεσα στον Βασιλιά σας και το κομμάτι που σας επιτίθεται, κλείνοντας τη γραμμή πυρός (δεν ισχύει όταν το σαχ γίνεται από Ίππο).
• Αιχμαλωσία: τρώτε με τον Βασιλιά σας ή με άλλο κομμάτι το αντίπαλο κομμάτι που σας κάνει Σαχ.

Αν δεν μπορείτε να κάνετε ΤΙΠΟΤΑ από τα 3, τότε είναι Ματ!

2. Τι είναι το ΜΑΤ (Checkmate)

Η λέξη προέρχεται από την περσική φράση «Shah Mat», που σημαίνει «Ο Βασιλιάς είναι αβοήθητος/νεκρός». Το Ματ είναι η νίκη στην παρτίδα. Συμβαίνει όταν ο Βασιλιάς δέχεται επίθεση (είναι σε Σαχ) και δεν υπάρχει ΚΑΜΙΑ νόμιμη κίνηση για να σωθεί (δεν μπορεί ούτε να φύγει, ούτε να κρυφτεί, ούτε να φάει τον επιτιθέμενο). Μόλις γίνει Ματ, η παρτίδα τελειώνει εκείνη τη στιγμή.

Κλασικό παράδειγμα γρήγορου ματ είναι το «Ναπολεόντειο Ματ», το οποίο πετυχαίνεται μόλις σε 4 κινήσεις με τη συνεργασία Βασίλισσας και Αξιωματικού στο αδύναμο πιόνι ζ7.

3. Τι είναι το ΠΑΤ (Stalemate) — Προσοχή!

Το Πατ είναι η μεγαλύτερη «παγίδα» για τους αρχάριους. Είναι μια περίπτωση όπου η παρτίδα λήγει ΙΣΟΠΑΛΙΑ, ακόμα κι αν ο ένας παίκτης έχει μεγάλο πλεονέκτημα κομματιών! Το Πατ συμβαίνει όταν έρχεται η σειρά ενός παίκτη να παίξει, ο Βασιλιάς του ΔΕΝ δέχεται Σαχ, αλλά ο παίκτης αυτός ΔΕΝ έχει ΚΑΜΙΑ νόμιμη κίνηση με κανένα κομμάτι του! Επειδή δεν μπορεί να παίξει, αλλά δεν βρίσκεται και σε Σαχ για να είναι Ματ, η παρτίδα σταματάει και κατακυρώνεται ως Ισοπαλία. Πολλοί αρχάριοι χάνουν σίγουρες νίκες επειδή, αντί να κάνουν Ματ, στριμώχνουν υπερβολικά τον αντίπαλο Βασιλιά οδηγώντας τον σε Πατ.

Άλλοι τρόποι ισοπαλίας:

• Έλλειψη Υλικού: μένουν μόνο οι δύο Βασιλιάδες στη σκακιέρα, ή Βασιλιάς+Ίππος ή Βασιλιάς+Αξιωματικός εναντίον Βασιλιά. Δεν αρκεί το υλικό για να γίνει Ματ.
• Επανάληψη Κινήσεων: αν η ΙΔΙΑ ακριβώς θέση επαναληφθεί 3 φορές πάνω στη σκακιέρα.
• Κανόνας των 50 κινήσεων: αν περάσουν 50 συνεχόμενες κινήσεις (από κάθε πλευρά) χωρίς να φαγωθεί κανένα κομμάτι και χωρίς να κινηθεί κανένα πιόνι, οποιοσδήποτε παίκτης μπορεί να ζητήσει ισοπαλία.
• Συμφωνία: οι παίκτες απλά δίνουν τα χέρια και συμφωνούν σε ισοπαλία (Remis).

Όλοι οι μεγάλοι σκακιστές συμφωνούν ότι ο τρόπος που ξεκινάς μια παρτίδα καθορίζει το 80% της εξέλιξής της. Τα πρώτα βήματα ονομάζονται «Άνοιγμα». Πριν αρχίσετε να μαθαίνετε περίπλοκες θεωρίες (π.χ. Σικελική Άμυνα, Ισπανική Παρτίδα), ΠΡΕΠΕΙ να εφαρμόσετε τους βασικούς κανόνες στο άνοιγμα:

1. Κατακτήστε το Κέντρο! Το κέντρο (τα 4 κεντρικά τετράγωνα ε4, δ4, ε5, δ5) είναι ο λόφος της μάχης. Όποιος ελέγχει το κέντρο, ελέγχει όλη τη σκακιέρα, γιατί από εκεί τα κομμάτια έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή εμβέλεια. Ξεκινήστε κινώντας τα κεντρικά σας πιόνια (μπροστά από τον Βασιλιά ή τη Βασίλισσα).
2. Αναπτύξτε τα Κομμάτια σας Γρήγορα! Μην παίζετε συνέχεια με τα πιόνια. Η δουλειά σας στο άνοιγμα είναι να ενεργοποιήσετε τον στρατό σας. Βγάλτε πρώτα τους Ίππους (προς το κέντρο, όχι στις άκρες της σκακιέρας) και μετά τους Αξιωματικούς. Κάθε κίνηση στο άνοιγμα πρέπει να φέρνει ένα νέο κομμάτι στη μάχη.
3. Μην κουνάτε το ίδιο κομμάτι 2 φορές χωρίς λόγο. Στο άνοιγμα, ο χρόνος είναι χρήμα. Αν κουνήσετε τον ίδιο Ίππο τρεις φορές για να κάνετε μια ανούσια βόλτα, ο αντίπαλος θα βγάλει τρία διαφορετικά κομμάτια και θα σας επιτεθεί. Αναπτύξτε ένα κομμάτι, αφήστε το εκεί, πιάστε το επόμενο.
4. Κάντε Ροκέ ΝΩΡΙΣ (Ασφάλεια Βασιλιά). Το κέντρο της σκακιέρας (όπου ξεκινάει ο Βασιλιάς) είναι η πιο επικίνδυνη ζώνη. Κάντε Ροκέ στις πρώτες 10 κινήσεις για να κρύψετε τον Βασιλιά σας πίσω από μια ασφαλή γραμμή πιονιών στην άκρη, φέρνοντας παράλληλα τον Πύργο σας στο παιχνίδι.
5. Μη βγάζετε τη Βασίλισσα νωρίς! Είναι συχνό λάθος των αρχαρίων. Αν βγάλετε τη Βασίλισσά σας νωρίς πχ στην 3η κίνηση για να κάνετε γρήγορο Ματ, ο αντίπαλος θα βγάζει τα δικά του ελαφρά κομμάτια, απειλώντας τη Βασίλισσά σας. Θα αναγκαστείτε να τη μετακινείτε συνεχώς για να τη σώσετε, χάνοντας πολύτιμο χρόνο.

Το σκάκι ονομάζεται το «άθλημα των ευγενών». Υπάρχουν κανόνες συμπεριφοράς (fair play) που είναι απαράβατοι στον Σκακιστικό Όμιλο Γαλατσίου όπως και σε κάθε επίσημο τουρνουά:

• Άγγιξες – Παίζεις (Touch-Move Rule): εάν όταν είναι η σειρά σας αγγίξετε εσκεμμένα ένα δικό σας κομμάτι, είστε ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ να το παίξετε, εφόσον υπάρχει έστω και μία νόμιμη κίνηση. Εάν αγγίξετε αντίπαλο κομμάτι, είστε υποχρεωμένοι να το «φάτε». Σκεφτείτε με τα μάτια και όχι με τα χέρια!
• «J'adoube» / Διορθώνω: εάν ένα κομμάτι δεν είναι καλά τοποθετημένο στο τετράγωνό του και θέλετε απλώς να το φέρετε στο κέντρο χωρίς να το παίξετε, ΠΡΕΠΕΙ πρώτα να πείτε δυνατά τη λέξη «Διορθώνω». Τότε και μόνο τότε μπορείτε να το αγγίξετε χωρίς συνέπειες.
• Η Χειραψία: πριν ξεκινήσει η παρτίδα και αμέσως μόλις τελειώσει, οι αντίπαλοι δίνουν υποχρεωτικά τα χέρια. Ακόμα κι αν χάσατε νίκη μέσα από τα χέρια σας, η ευγενής χειραψία (με τη λέξη συγχαρητήρια) είναι σημάδι ανωτερότητας και σκακιστικής παιδείας.
• Το Σκακιστικό Ρολόι (Χρονόμετρο): στους αγώνες, ο χρόνος είναι περιορισμένος. Κάθε φορά που κάνετε την κίνησή σας, πρέπει να πατάτε το κουμπί του ρολογιού ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΟ ΧΕΡΙ που κουνήσατε το κομμάτι. Αυτό σταματά τον χρόνο σας και ξεκινά τον χρόνο του αντιπάλου.

Για να διαλύσουμε κάθε απορία, συγκεντρώσαμε τις 5 ερωτήσεις που μας κάνουν συχνότερα όσοι μαθαίνουν τους βασικούς κανόνες του σκακιού:

Συγχαρητήρια! Έχοντας διαβάσει προσεκτικά αυτόν τον οδηγό, γνωρίζετε πλέον άπταιστα όλους τους βασικούς κανόνες του σκακιού. Ξέρετε πώς να στήνετε τον στρατό σας, πώς κινείται κάθε κομμάτι, τα μυστικά του Ροκέ, της Προαγωγής και του Εν Διελεύσει, καθώς και τους χρυσούς κανόνες που διέπουν ένα σωστό άνοιγμα. Έχετε τη θεωρία στα χέρια σας.

Το σκάκι, όμως, μαθαίνεται στην πράξη, πάνω στην σκακιέρα, μέσα από την αναμέτρηση, τα λάθη, τη νίκη και την ήττα. Ο καλύτερος τρόπος για να αφομοιώσετε όλα τα παραπάνω και να αρχίσετε να αντιλαμβάνεστε τη βαθιά στρατηγική του παιχνιδιού, είναι η εκπαίδευση με έναν εξειδικευμένο προπονητή σκακιού.